WERK EN GELD

'Mijn vrouw hoeft niet te werken.'
Hoor daar de zogenaamde kostwinner met zijn samenvatting van de onzichtbaarheid van huishoudelijk- en opvoedingswerk. Werken voor één man of werken voor meer mannen, zo typeerde het boek Vrouwenwerk van De Bonte Was in 1975 het verschil tussen huisvrouwen en buitenshuis werkende vrouwen. Eind jaren zeventig liet een VN-rapport zien hoe waar dat was: mondiaal verrichtten vrouwen tweederde van al het werk, ontvingen ze ééntiende van het inkomen en bezaten ze minder dan éénhonderdste van alle rijkdommen. Lag dat aan het kapitalisme of ging daar een heel wat oudere geschiedenis van uitsluiting en uitbuiting aan vooraf? Het boek Geschiedenis van de Vrouwentoekomst gaf daar in 1980 een antwoord op.
Het ontmannen en (terug)veroveren van het zogenaamde publieke leven – betaalde arbeid, politiek, beleid, wetenschap – is inmiddels nog niet echt opgeschoten.

Pat Mainardi 1970 5 pag.

De politiek van het huishouden

Verplicht materiaal voor vrouwen die het gevecht om de eerlijke verdeling van het huishouden willen winnen.

Anneke van Baalen 1971 7 pag.

Nieuwe visies op de positie van de vrouw, en wat doen we eraan?

Waar komt vrouwenonderdrukking vandaan en wat is de beste strategie om er een eind aan te maken? Aan de hand van een kritiese bespreking van boeken van belangrijke schrijfsters uit die tijd, geeft van Baalen de eerste aanzetten voor een histories-materialistiese teorie en pleit zij voor een autonome, radikale vrouwenbeweging.

Anneke van Baalen & Everdine Iemhoff 1972 2 pag.

Vrouwen en klassestrijd

Willen arbeiders het kapitalisme wel afschaffen of willen ze er gewoon bijhoren? En wat wil de vrouwenbeweging eigenlijk?

1974
VROUWEN OVER SEKSUALITEIT
Ervaringen en verklaringen m.b.t. seksualiteit. Wat vrouwen niet en wel wilden.
Over de vervormende dwang tot heteroseksualiteit, een dode mus in bed en verkrachters als politie-agenten van de seksuele orde.
Het tweede kollektieve Bonte-Wasboek.

Een selectie. O.a. over het praatgroepcongres in Loosduinen; een interview met de eerste praatgroep; machtsverhoudingen tussen vrouwen; het Vrouwenbevrijdingsfront.

1975
TWISTGESPREKKEN VAN EEN HUISVROUW MET GOD
Gedichten van Maria van der Steen. Omslag Annet Planten.
'Één keer per jaren waren ze mooi, de grauwe vrouwen uit mijn buurt.
Dan droegen zij een jak met kant en lelietjes der dalen...'

1976
MOEDERBOEK
Ervaringsstukken en duidelijke teorie, die vrouwen inzicht gaven in de strukturen waarbinnen zij met het moederschap worstelden, 'voederend' en 'monsterend'. Over dochters en zonen, arm en rijk, gebrek aan zeggenschap, onbeperkt schuldgevoel, én alternatieven waarin vrouwen niet aan het instituut Moederschap geofferd worden.
Het vierde kollektieve Bonte-Wasboek

De Bonte Was 1977 6 pag.

Inkapseling

Bewegingen van opstandigen kunnen op allerlei manieren uitgeschakeld worden. Inkapseling via subsidies en 'terapieën' bedreigen de vrouwenbeweging.

et voortouw nemen in het claimen van verplichte positieve actie.

Anneke van Baalen 1977 11 pag.

Primaire en secundaire klassen: wat feministen van het marxisme kunnen leren, en wat niet

Het kapitalisme is heel wat jonger dan de patriarchale overheersing. De kritiek van Marx en Engels op het kapitalisme kan dan ook niet zomaar getransformeerd worden tot een – onderdeel van – een feministies programma.

Een selectie. Over o.a. vrouwen en politiek; de Bloemenhovebezetting; verkrachting; aktievoerende PTT-vrouwen; werkloosheid; leven met een vrouw; mishandeling

Vrouwen Bellen Vrouwen 1978 3 pag.

Één van de oprichtsters beschrijft hoe, ondanks tegenwerking van officiële hulpverleningszijde, eind 1974 in Amsterdam de eerste 'vrouwentelefoon' van start ging.

Blijf van m'n Lijf 1978 8 pag.

Één van de oprichtsters van het eerste Blijfhuis in Nederland (1975) schrijft over de voorbereidingen, het begin en de eerste jaren, waarin een aantal huisregels de oorspronkelijke optimistiese anarchie tot een leefbaarder situatie moest maken.

1978
VROUWEN OVER HULP BIJ ZIEKTE EN PROBLEMEN
Ervaringen en teorie m.b.t. de onuitwarbare kluwen van de 'fysieke' en 'psychiese' hulpverlening aan vrouwen. Geschiedenissen van uitsluiting van vrouwen uit de gezondheidszorg. Meiden'bescherming' in gesloten inrichtingen. Ook de eerste jaren van het eerste Blijf-van-m'n-Lijfhuis en andere alternatieven.
Het vijfde kollektieve Bonte-Wasboek

1980
GESCHIEDENIS VAN DE VROUWENTOEKOMST
Door Anneke van Baalen en Marijke Ekelschot. Illustraties van Roos de Lange. Feministiese visie op geschiedenis, politiek en ekonomie. Over mensapen en mensen, steentijd en landbouwkulturen. Over het ontstaan van het patriarchaat en de overgang naar 'de manschappij'; over kapitalisme en de mannenbroeders van het socialisme, afgezet tegen de (afgedwongen) verantwoordelijkheden en het verzet van vrouwen door de eeuwen heen, inklusief de eerste en tweede feministiese golf.

Vrouwenkrantartikelen 1978-1980 16 pag.

Een selectie. Over o.a. Vrouw in de bouw; taxichauffeuse; depressie; de Fort; vrouwengevangenis; prostitutie; werkloosheid als keuze; bermfeminisme.

De voorbereidingen en het nawerk van de vrouwenstaking tegen de abortuswet op 30 maart 1981.
Dit logboek levert een uniek beeld van de toenmalige vrouwenbeweging in actie en van de reacties van "de" politiek, de vakbonden en de (internationale) pers.

VROUWENSTAKINGSKRANT

De Bonte Was, Vrouwenkrant en Vrijwilligstersbond vormden het landelijk komitee dat de vrouwenstaking tegen de abortuswet, op 30 maart 1981, initieerde en voorbereidde. Op 21 maart verscheen de stakingskrant, in een oplage van 225.000 exemplaren, met informatie over 14 jaar abortusstrijd, de nieuwe wet, een stakingsoproep, adressen van alle tientallen plaatselijke stakingskomitees, etc.

Frederike van Leeuwen 1981 5 pag.

Stakingsdagboek

Drie weken duurde de voorbereiding van de staking tegen de abortuswet op 30 maart 1981. Eén van de vrouwen van het 'landelijk komitee' hield een dagboek bij.

HET ECHTE NIEUWS OVER DE VROUWENSTAKING

Een speciale uitgave door De Bonte Was en Vrouwenkrant, verschenen op 14 april 1981. Informatie uit het hele land over de stakingsdag, abortus internationaal, en een oproep voor de door Wij Vrouwen Eisen georganiseerde Binnenhofblokkade op 28 april 1981.

1981
DE VROUWENSTAKING IN BEELD
Prachtig fotoboek door De Waarheid uitgegeven.

Anneke van Baalen & Marijke Ekelschot 1982 2 pag.

Wie organiseert de volgende staking?

Onpersoonlijke communicatienetwerken als de telefoon bieden de mogelijkheid, zoals de organisatie van de Vrouwenstaking liet zien, razendsnel veel vrouwen te bereiken. Zo'n netwerk, gekoppeld aan tijdelijke mandaten voor wisselende groepen, biedt ongekende aktiemogelijkheden.

Anneke van Baalen & Marijke Ekelschot 1982 2 pag.

Mannelijkheidswaan

Hoe en waarom gewelddadige rotjongens de warme sympathie kunnen opwekken van het schijnbaar linkse welzijnswerk.

Anneke van Baalen & Marijke Ekelschot 1982 5 pag.

De verwarring

Dat het kapitalisme een onpersoonlijk geldnetwerk is wordt steeds duidelijker. De vrouwenbeweging zou er baat bij hebben als het mannelijke overheersingssysteem óók gezien werd als iets onpersoonlijks.

Anneke van Baalen & Marijke Ekelschot 1982 7 pag.

Bespreking van (de onbegrijpelijk entoesiaste ontvangst van) Adriënne Rich' Uit vrouwen geboren.

Anneke van Baalen 1982 3 pag.

Zwakke ego’s

Een bespreking van Maarten 't Hart's De vrouw bestaat niet. Over zijn hilarische bespreking van Meulenbelt's De schaamte voorbij en andere vrolijke pareltjes, en over zijn intellektuele luiheid.

Anneke van Baalen & Marijke Ekelschot 1982 5 pag.

Linkse mannen zijn massaal in krisis en 'hun' vrouwen nemen dus ook maar afscheid van linkse idealen door zich in de 'lijfpolitiek' te storten.

Anneke van Baalen & Marijke Ekelschot 1982 18 pag.

Feminisme en Marxisme; achtergronden van Geschiedenis van de Vrouwentoekomst

'Alleen een konsekwent volgehouden keuze voor een historiese mensopvatting kan vrouwen en mannen uit biologistiese valkuilen houden'. In dit artikel leggen de schrijfsters gedetailleerd uit hoe zij 'in debat met' Simone de Beauvoir, Shulamith Firestone, Marx, Engels en Weber tot hun in Geschiedenis van de vrouwentoekomst ontvouwde feministiese historiese teorie zijn gekomen.

Anneke van Baalen & Marijke Ekelschot 1982 4 pag.

Michel Foucault's Geschiedenis van de seksualiteit wordt een stuk begrijpelijker als je hem verbindt met radikaal feministiese inzichten over de patriarchale plicht tot beschikbaarheid en de moderne dwang tot 'genieten'.

Vrouwenkrantartikelen 1980-1982 21 pag.

Een selectie. Over o.a. Het groepsproces; nieuwe lerarenopleidingen; fabrieksarbeidsters in Peru; roldoorbrekend opvoeden; opgedrongen moederschap; de bijstand.

1982
ZUSTERSCHAP EN DAARNA
door Anneke van Baalen, Marijke Ekelschot, Pauline Harmsen en Frederike van Leeuwen. Een geschiedenis van de radikaal-feministiese beweging aan de hand van tien jaar Amsterdamse Vrouwenkrant en wat er verder in en rond het Vrouwenhuis gebeurde. Interviews met redaktieleden, de pregnantste stukken uit de Vrouwenkrant. Over het begin in 1972, het Loosduynenkongres, de ruzies met Paarse September, de tirannie van de struktuurloosheid, geploeter en politieke doorbraken, stencilmachines en muizen. Met namenlijst en krantenlijst.

Anneke van Baalen 1982/1983 11 pag.

Natuurkalender

Tien kritiese, vrolijke en soms sombere columns over resp. de koe als begin van bewustwording; het korhoen en de wetenschap; apen; hout; gebiologeerd; grootstedelijke landbouw; vogels tegen Bouterse; heimwee naar Aerdenhout, en het betere milieu.

Annemarij van Bakelschot 1986 3 pag.

Weer helemaal vief aan de slag

Als zoveel vrouwen de beweging verlaten (hebben), hoe lukt het dan om toch vrolijk door te gaan.

Anneke van Baalen 1987 6 pag.

Overheid radikaler dan vrouwenbeweging?

Willen traditionele mannenberoepen en –funkties veroverd kunnen worden door vrouwen i.h.a. en door mannen uit 'etniese minderheden', dan moet de vrouwenbeweging het voortouw nemen in het claimen van verplichte positieve actie.

Anneke van Baalen 1987 7 pag.

Positieve actie, een carnavaleske eis

Anneke van Baalen 1987 3 pag.

Hoe heerlijk lelijk waren zij! Tennis en feminisme en tennis

'Tennissende mannen verkopen tennis, rackets, schoenen en vlotte, maar onflatteuze truitjes. De vrouwen verkopen mode en kosmetika ...'

Als zij kan wat hij kan is hij dan wel een echte man?

Vrouwen moeten ophouden te denken dat wat mannen op de primaire arbeidsmarkt doen 'werken' is en zich vrolijk storten in de broederlijke strijd om mannelijkheid die daar uitgevochten wordt. Een strijd die heel wat minder gewelddadig is dan wat zich in menig huishouden afspeelt.

Anneke van Baalen 1990 6 pag.

Het recht op positieve actie

Het 'gelijkheidsbeginsel' en het 'diskriminatieverbod' zijn twee verschillende principes. In plaats van je af te vragen of positieve actie wel mag, is het logischer te proberen via de rechter de plicht tot positieve actie af te dwingen.

Anneke van Baalen & Marijke Ekelschot 1990 2 pag.

De vrouw een mens, de wet een droom

Over o.a. de relatie tussen de Wet Gelijke Behandeling m/v en de aandacht voor mannenvoetbal.

Anneke van Baalen 1991 9 pag.

Konsept

De patriarchale produktiewijze is weliswaar uit het bewustzijn verdwenen, maar het kapitalisme maakt er gretig gebruik van, ondertussen de illusie van totale vrijheid en gelijkheid verspreidend. Als Freuds teorie 'gekanteld' wordt tot een teorie over het verborgen bewustzijn van reëel bestaande patriarchale verhoudingen, kan hij met een kritiese Marxkritiek verbonden worden tot een feministiese patrikapitalisme-kritiek.

Anneke van Baalen 1992 7 pag.

Positieve actie, manschappij en socialisme

De discussie over positieve aktie voor leden van gediskrimineerde groepen had het interessantste debat van de eeuw kunnen worden. Waarom is dat niet gelukt en zou het alsnog kunnen lukken?

The separation between public and private life forms the foundation of modern universalist rule and of modern universalist social science. By criticizing the sex-neutral character of the concepts used by organization sociology, Anneke van Baalen is able to connect the sociology of ‘the organization’ or ‘the bureaucracy’ to a historical world of women and men and to offer an explanation of the underrepresentation of women in positions of power in modern democraties.

De scheiding tussen de openbare en de prive-sfeer vormt de basis van de moderne universalistiese heerschappij en van de moderne universalistiese wetenschap. Anneke van Baalen kritiseert het sekse-neutrale karakter van de concepten die gehanteerd worden in de organisatiesociologie, en verbindt zo de sociologie van ‘de organisatie’ of ‘de bureaucratie’ met een historische wereld van vrouwen en mannen. Zij levert zo een verklaring voor de nog steeds onevenredige vertegenwoordiging van vrouwen in gezagsposities in moderne democratieën.